{"id":11331,"date":"2025-11-29T17:01:16","date_gmt":"2025-11-29T23:01:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/?p=11331"},"modified":"2025-11-29T17:01:16","modified_gmt":"2025-11-29T23:01:16","slug":"la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/","title":{"rendered":"La realidad de cuba preservada con papel y tinta"},"content":{"rendered":"<p><em>Cobertura especial UNIVA FIL Frame: Texto y fotograf\u00eda: Julio Santos<\/em><\/p>\n<p>En la antesala de la inauguraci\u00f3n de la Feria Internacional del libro (FIL) 2025, el escritor, periodista y guionista cubano Leonardo Padura ofreci\u00f3 una rueda de prensa donde abord\u00f3 la complicada realidad de su pa\u00eds. El autor oriundo del barrio habanero de Mantilla, dialog\u00f3 las diversas formas de burlar restricciones y la supervivencia cultural de los cubanos.<\/p>\n<p><strong>Reconocimiento externo.<\/strong><br \/>\nUna periodista de la Universidad Aut\u00f3noma Metropolitana (UAM) plante\u00f3 a Padura la paradoja de ser reconocido internacionalmente en contraste con la situaci\u00f3n de la escasa cantidad de sus obras en Cuba. Padura se\u00f1al\u00f3 que no es que \u201cno\u00a0pueda ser le\u00eddo\u201d, si no que sus libros \u201craramente son publicados\u201d y que de publicarse casi ning\u00fan cubano puede darse el lujo de pagar los libros, adem\u00e1s la \u00abfalta de voluntad de publicar\u00bb que se experimenta en la isla. Sin embargo destac\u00f3 c\u00f3mo los cubanos han desarrollado un mecanismo de supervivencia para<br \/>\nobtener cultura e informaci\u00f3n de pa\u00edses ajenos, \u201ctodas las series importantes de los \u00faltimos a\u00f1os yo las he visto a trav\u00e9s de la pirater\u00eda\u201d se\u00f1al\u00f3 Padura.<\/p>\n<p><strong>La pirater\u00eda como herramienta.<\/strong><br \/>\n\u00abGracias a la pirater\u00eda muchas de las novelas (de Padura) se van a ver\u201d adem\u00e1s de tomar en cuenta el apartado econ\u00f3mico que sus obras deber\u00edan de entregar, se\u00f1alando \u201c creo que esto es una forma que econ\u00f3micamente deber\u00e1 ser un desastre, pero para m\u00ed, personalmente, y para esa persona que accede a esa forma a poder ver el primero, es un acto que yo, s\u00ed agradezco.\u00bb<br \/>\nPadura expres\u00f3 que el \u00fanico l\u00edmite pol\u00edtico para publicaciones de libros deber\u00eda ser de car\u00e1cter \u00e9tico, que no permitan la difusi\u00f3n de mensajes racistas, xen\u00f3fobos y racistas, pero nunca de car\u00e1cter pol\u00edtico o social.<\/p>\n<p><strong>El incierto mapa de la narrativa cubana.<\/strong><br \/>\nPadura admiti\u00f3 que le \u201cresulta muy dif\u00edcil\u201d trazar el mapa de la narrativa cubana debido a la escasa publicaci\u00f3n y circulaci\u00f3n de libros en la isla, y como cada libro que se encuentra en las casas de los habitantes son libros de generaciones que se heredan porque no hay nuevos ejemplares, incluso en las librer\u00edas p\u00fablicas que est\u00e1n \u201cvac\u00edas\u201d. Pero con esperanza de tres mujeres que son cabezas m\u00e1s visibles de \u201cuna generaci\u00f3n de novelistas mayores, Karla Su\u00e1rez, Yoe Guerra, y Ana Luc\u00eda Montero\u201d, que inspiran a nuevas generaciones de profesionales de la literatura.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cobertura especial UNIVA FIL Frame: Texto y fotograf\u00eda: Julio Santos En la antesala de la inauguraci\u00f3n de la Feria Internacional del libro (FIL) 2025, el escritor, periodista y guionista cubano&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":11332,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-11331","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-noticias"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>La realidad de cuba preservada con papel y tinta - Guadalajara<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"La realidad de cuba preservada con papel y tinta - Guadalajara\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Cobertura especial UNIVA FIL Frame: Texto y fotograf\u00eda: Julio Santos En la antesala de la inauguraci\u00f3n de la Feria Internacional del libro (FIL) 2025, el escritor, periodista y guionista cubano...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Guadalajara\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-29T23:01:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/11\/La-realidad-de-cuba.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1170\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"828\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Comunicaci\u00f3n Guadalajara\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Comunicaci\u00f3n Guadalajara\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minuto\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Comunicaci\u00f3n Guadalajara\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/76df71408aadfbcc1fc831c4cfbb142f\"},\"headline\":\"La realidad de cuba preservada con papel y tinta\",\"datePublished\":\"2025-11-29T23:01:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/\"},\"wordCount\":440,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/7\\\/2025\\\/11\\\/La-realidad-de-cuba.jpg\",\"articleSection\":[\"Noticias\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/\",\"name\":\"La realidad de cuba preservada con papel y tinta - Guadalajara\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/7\\\/2025\\\/11\\\/La-realidad-de-cuba.jpg\",\"datePublished\":\"2025-11-29T23:01:16+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/76df71408aadfbcc1fc831c4cfbb142f\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/7\\\/2025\\\/11\\\/La-realidad-de-cuba.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/7\\\/2025\\\/11\\\/La-realidad-de-cuba.jpg\",\"width\":1170,\"height\":828},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"La realidad de cuba preservada con papel y tinta\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/\",\"name\":\"Guadalajara\",\"description\":\"Sistema Univa\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/76df71408aadfbcc1fc831c4cfbb142f\",\"name\":\"Comunicaci\u00f3n Guadalajara\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/9539fe8b738b13172b6517aa75b0382d89ccd83024b8101851e0292faa137ce9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/9539fe8b738b13172b6517aa75b0382d89ccd83024b8101851e0292faa137ce9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/9539fe8b738b13172b6517aa75b0382d89ccd83024b8101851e0292faa137ce9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Comunicaci\u00f3n Guadalajara\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.univa.mx\\\/guadalajara\\\/author\\\/guadalajara\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"La realidad de cuba preservada con papel y tinta - Guadalajara","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"La realidad de cuba preservada con papel y tinta - Guadalajara","og_description":"Cobertura especial UNIVA FIL Frame: Texto y fotograf\u00eda: Julio Santos En la antesala de la inauguraci\u00f3n de la Feria Internacional del libro (FIL) 2025, el escritor, periodista y guionista cubano...","og_url":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/","og_site_name":"Guadalajara","article_published_time":"2025-11-29T23:01:16+00:00","og_image":[{"width":1170,"height":828,"url":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/11\/La-realidad-de-cuba.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Comunicaci\u00f3n Guadalajara","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Comunicaci\u00f3n Guadalajara","Tiempo de lectura":"1 minuto"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/"},"author":{"name":"Comunicaci\u00f3n Guadalajara","@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/#\/schema\/person\/76df71408aadfbcc1fc831c4cfbb142f"},"headline":"La realidad de cuba preservada con papel y tinta","datePublished":"2025-11-29T23:01:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/"},"wordCount":440,"image":{"@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/11\/La-realidad-de-cuba.jpg","articleSection":["Noticias"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/","url":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/","name":"La realidad de cuba preservada con papel y tinta - Guadalajara","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/11\/La-realidad-de-cuba.jpg","datePublished":"2025-11-29T23:01:16+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/#\/schema\/person\/76df71408aadfbcc1fc831c4cfbb142f"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/11\/La-realidad-de-cuba.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/11\/La-realidad-de-cuba.jpg","width":1170,"height":828},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/la-realidad-de-cuba-preservada-con-papel-y-tinta\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"La realidad de cuba preservada con papel y tinta"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/#website","url":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/","name":"Guadalajara","description":"Sistema Univa","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/#\/schema\/person\/76df71408aadfbcc1fc831c4cfbb142f","name":"Comunicaci\u00f3n Guadalajara","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9539fe8b738b13172b6517aa75b0382d89ccd83024b8101851e0292faa137ce9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9539fe8b738b13172b6517aa75b0382d89ccd83024b8101851e0292faa137ce9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9539fe8b738b13172b6517aa75b0382d89ccd83024b8101851e0292faa137ce9?s=96&d=mm&r=g","caption":"Comunicaci\u00f3n Guadalajara"},"url":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/author\/guadalajara\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11331"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11333,"href":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11331\/revisions\/11333"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11332"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.univa.mx\/guadalajara\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}